Historia sztuki: Sztuka romańska

Wprowadzenie

• Rozpoczęcie nauki o sztuce romańskiej, która zajmie czas do końca roku szkolnego.
• Materiały pomocnicze w formie nagranych lekcji oraz PDF-ów z tekstami i ilustracjami.

Terminologia

• Nazwa „romańska” pojawiła się dopiero w XIX wieku.
• Określenie pochodzi od amatora z XIX wieku, który pisał o architekturze saskiej i normandzkiej.
• Styl romański jest postrzegany jako ciężka, grubo ciosana architektura inspirowana rzymską.

Geneza

• Styl romański powstawał po roku 1000, wyłaniając się z cesarstwa niemieckiego i Francji.
• Nie ma jednoznacznego miejsca narodzin.

Chronologia

• Styl romański rozwijał się od XI wieku, dojrzałość osiągał w XII wieku.
• Przełom XI i XII wieku to triumf romanizmu, a w XIII wieku styl gotycki zaczyna dominować.

Chrystianizacja

• W XI wieku chrześcijaństwo zaczyna zakorzeniać się w Europie Zachodniej.
• Pomimo chrystianizacji, kult pogański trwał do XI wieku.

Cechy architektury romańskiej

• Budowle:
  • Wysokie, masywne, wieloczłonowe o prostych, geometrycznych formach.
  • Podłużne, bazylikowe plany, często na planie krzyża łacińskiego.
  • Przykrycia drewniane lub sklepienia murowane: kolebkowe, krzyżowe.
  • Dekoracja zewnętrzna skromna, niewielkie okna półkoliście zamknięte.
• Konstrukcja:
  • Prosta, oparta na grubych murach i kamiennych ciosach.
  • Wnętrza mroczne, wyodrębnione przestrzenie.

Elementy architektury romańskiej

• Kościoły:
  • Dwuchurowe bazyliki, pięcionawowe kościoły z ambitami.
  • System schodkowy, chór z obejściem i wieńcem apsyd.
• Sklepienia:
  • Kolebkowe, kolebkowe na gurtach, krzyżowe.
• Dekoracja:
  • Kapitele kostkowe, ornamenty fryzowe, galerie arkadkowe.
  • Blendy i lizeny jako dekoracje ścian.

Podsumowanie

• Styl romański jest symbolem epoki, jego architektura służyła celom sakralnym.
• W następnych lekcjach szczegółowe omówienie ważnych budowli romańskich.