Overview
Wykład dotyczył systemu wiedeńskiego na ziemiach polskich po Kongresie Wiedeńskim, ze szczególnym uwzględnieniem podziału ziem polskich i zmian społecznych.
Podział ziem polskich po Kongresie Wiedeńskim
- Kongres Wiedeński zlikwidował Księstwo Warszawskie i podzielił ziemie polskie.
- Utworzono trzy główne organizmy: Królestwo Polskie (Kongresowe), Wielkie Księstwo Poznańskie i Rzeczpospolitą Krakowską (Wolne Miasto Kraków).
- Królestwo Polskie znalazło się w unii personalnej z Rosją.
- Wielkie Księstwo Poznańskie podporządkowano Prusom jako odrębną prowincję.
- Rzeczpospolita Krakowska pod kontrolą Rosji, Prus i Austrii była ważnym ośrodkiem polskości.
Wielkie Księstwo Poznańskie
- Głównym językiem urzędowym był niemiecki, polski jako pomocniczy w urzędach, szkołach i sądach.
- Polacy mogli pełnić urzędy; namiestnikiem został Antoni Radziwiłł.
- Sejm Prowincjonalny obradował po polsku i wybierał reprezentantów do Sejmu Pruskiego.
- W 1823 r. przeprowadzono uwłaszczenie chłopów, co przyspieszyło rozwój gospodarczy.
Rzeczpospolita Krakowska (Wolne Miasto Kraków)
- Język polski był językiem urzędowym.
- Miasto miało własną konstytucję i rząd, ale pod stałą kontrolą trzech zaborców.
- Tu wolność językowa i kulturalna była największa na ziemiach polskich.
Królestwo Galicji i Lodomerii (ziemie austriackie)
- Wł ączone bezpośrednio do Austrii, składało się z Galicji Wschodniej i Zachodniej.
- Stolicą administracyjną był Lwów, rządzony przez gubernatora z ramienia cesarza.
- Język niemiecki pozostawał urzędowym, lecz polski coraz szerzej używano dzięki polskim urzędnikom.
- Polska szlachta straciła dawne przywileje, ale zyskała nowe obowiązki wobec chłopów (podatki, pobór do wojska).
- Uwłaszczenie chłopów nastąpiło tu później, w 1848 r., podczas Wiosny Ludów.
Key Terms & Definitions
- Kongres Wiedeński — zjazd w 1814–1815, który ustalił nowy podział Europy po upadku Napoleona.
- Uwłaszczenie — nadanie chłopom na własność użytkowanej przez nich ziemi.
- Unia personalna — połączenie dwóch państw poprzez wspólnego monarchę.
- Rzeczpospolita Krakowska — niewielkie, częściowo niezależne państwo pod kontrolą trzech zaborców.
- Germanizacja — polityka narzucania języka i kultury niemieckiej.
Action Items / Next Steps
- Zapoznać się z kolejnym tematem: Królestwo Polskie (Kongresowe).
- Utrwalić daty uwłaszczenia: 1823 r. (Poznańskie), 1848 r. (Galicja).
- Przygotować się do omówienia konfliktów na ziemiach galicyjskich w 1846 r.