Renaissance at Reformasyon sa Europa

Overview

Maikling buod ng Renaissance at Reformasyon sa Europa: pinagmulan, mahahalagang tauhan, doktrina, at epekto sa lipunan at relihiyon.

Renaissance: Ideya at Pinagmulan

• Muling pagsilang ng kaalaman at sining sa Europa; umusbong ang agham, teknolohiya, pilosopiya.
• Muling binuhay ang kulturang Griego at Romano; pinagtibay ang humanismo.
• Sa Venice, Italy, umusad ang ideya dahil sa ugnayang pangkalakalan sa Ottoman Empire.
• Humanismo: pinalaganap ng mga akda nina Desiderius Erasmus, Francesco Petrarch, at Dante Alighieri.

Renaissance: Obra at Obrero

• Mona Lisa: ipininta ni Leonardo da Vinci; tanyag sa mahiwagang ngiti at simbolo ng kagandahan at hiwaga.
• La Pietà: eskulturang marmol ni Michelangelo; Maria karga ang katawan ni Jesus matapos ipako sa krus.
• Sofonisba Anguissola: babaeng pintor; The Game of Chess, husay sa portrait at realismong detalye.
• Jan van Eyck: Flemish painter; Arnolfini Portrait, husay sa oil painting at detalyadong realismo.
• Decameron: akda ni Giovanni Boccaccio; isandaang nakakatawang kwento sa gitna ng salot, pag-asa at katatagan.

Pagsibol ng Reformasyon

• Nagsimula sa pagkilatis sa sekularismo at indibidwalismo; puna sa materyosong katiwalian.
• Indulhensya: pagbebenta ng kapatawaran; sentrong isyung tinuligsa ng mga mamamayan.
• Panghihimasok ng simbahan sa buhay sekular; pag-abuso ng kapangyarihan ng ilang opisyal.

Martin Luther at 95 Theses

• Oktubre 31, 1517: ipinaskil ni Martin Luther ang 95 Theses sa Wittenberg laban sa indulhensya.
• Paninindigan: kaligtasan hindi nabibili; pananampalataya dapat nakabatay sa Biblia.
• Isinalin ang Biblia sa Aleman upang maunawaan ng lahat; direktang ugnayan sa Diyos, hindi kailangan ang pari.
• Hinarap ang Diet of Worms; tumangging bawiin ang paninindigan: “Narito ako, hindi ako maaaring umatras.”

Pagtugon ng Simbahan at Emperyo

• Papa Leo X: idineklara siyang erehe; ipinatupad ang ekskomunikasyon.
• Emperador Charles V: sinikap ibalik ang Katolisismo sa digmaan; pansamantalang tagumpay noong 1547.
• Bigo ang ganap na pagbabalik; lumaganap ang Lutheranismo sa Hilagang Germany sa tulong ng mga prinsipe.

Bunga: Pagkakahati at Kapayapaan

• Nabuo ang Protestantismo; mga tagasunod ni Luther ay tinawag na Lutheran.
• Peace of Augsburg (1555): prinsipyong Cuius Regio, Eius Religio; pinuno pumipili ng relihiyon ng estado.

Ibang Reformador at Kanyang Aral

• John Calvin: nagtatag ng Calvinism; predestination, alam na ng Diyos ang maliligtas.
• Huldrych Zwingli: pari mula Zurich; pangunahing tinig ng Reformasyon sa Switzerland.
• John Knox: Scottish; nagtaguyod ng Presbyterianism sa Scotland batay sa ideya ni Calvin.

Reformasyong Ingles

• Henry VIII: dating masugid na Katoliko; humiwalay sa Roma nang di naipawalang-bisa ang kasal.
• Act of Supremacy (1534): ginawang kataas-taasang pinuno si Henry ng Church of England.
• Edward VI: nagpatibay ng Protestantismo; maagang namatay sa edad na 15.
• Mary I: ibinalik ang kapangyarihan ng Papa at Katolisismo; naging “Bloody Mary.”
• Elizabeth I: ibinalik at pinatatag ang Anglican Church; kompromiso para sa kapayapaan.
• Elizabethan Age: gintong panahon sa politika, ekonomiya, at kultura; “Virgin Queen.”

Buod ng Mahahalagang Tauhan at Pangyayari

Key Terms & Definitions

• Renaissance: muling pagsilang ng sining at kaalaman; pagbabalik sa kulturang Griego at Romano.
• Humanismo: kaisipang nakatuon sa dignidad at kakayahan ng tao.
• Reformasyon: kilusang naglayong ituwid ang katiwalian sa Simbahang Katoliko.
• Indulhensya: pagbebenta ng kapatawaran ng kasalanan kapalit ng salapi.
• Erehe: taong lumilihis sa aral ng simbahan.
• Ekskomunikasyon: parusang inaalis sa isang tao mula sa simbahan.
• 95 Theses: dokumentong reklamo ni Luther laban sa maling gawain ng simbahan.
• Diet of Worms: pagpupulong kung saan ipinagtanggol ni Luther ang paninindigan.
• Calvinism: doktrinang may predestination; Diyos ang nakaaalam ng maliligtas.
• Presbyterianism: organisasyong Protestante sa Scotland; itinatag ni John Knox.
• Anglican Church: Simbahang England; pinamunuan ng monarko simula kay Henry VIII.
• Cuius Regio, Eius Religio: relihiyon ng pinuno ang susundin ng nasasakupan.

Action Items / Next Steps

• Suriin ang epekto ng indulhensya sa kapangyarihan ng simbahan at tugon ng mamamayan.
• Ihambing ang paninindigan ni Luther at aral ni Calvin sa kaligtasan.
• Ipaliwanag ang kompromiso ni Elizabeth I at epekto nito sa kapayapaan sa England.
• Tukuyin ang ugnayan ng Renaissance humanismo at pag-usbong ng Reformasyon.