Overview
Tinalakay sa leksyur ang iba't ibang istruktura ng pamilihan at ang mahalagang papel ng pamahalaan sa pag-regulate ng presyo at gawain pangkabuhayan.
Istruktura ng Pamilihan
- Ang pamilihan ay lugar kung saan nagtatagpo ang mamimili at producer para sa bilihan at bentahan.
- Kaibahan: pamilihan – kahit saan may bentahan; palengke – tiyak na lugar ng bentahan.
- May ganap na kompetisyon: maraming maliliit na consumer/producer, magkakatulad na produkto, malayang galaw ng produksyon, madaling pasok/labas, bukas na impormasyon.
- Halimbawa ng ganap na kompetisyon: Tsangge sa Taytay.
Pamilihang may Hindi Ganap na Kompetisyon
- Monopolyo: iisa lang ang nagtitinda, walang kapalit na produkto, kayang hadlangan ang kompetisyon (hal. Meralco, Maynilad).
- Monopsonyo: iisa lang ang mamimili, maraming producer (hal. guro, pulis, MMDA – pamahalaan ang tanging bumibili ng serbisyo).
- Oligopolyo: kakaunti ang nagtitinda, magkakatulad/magkaugnay na produkto, may kartel/collusion, kontrolado ang presyo (hal. kumpanya ng langis, TV network, telco).
- Monopolistic Competition: maraming producer/consumer, demand at supply ang batayan ng presyo, produkto ay similar pero hindi identical.
Papel ng Pamahalaan sa Pamilihan
- Ang pamahalaan ay nakikialam para iwasan ang labis (surplus) at kakulangan (shortage) sa pamilihan.
- Price floor: pinakamababang presyong itinakda ng batas (hal. minimum wage, price support sa agrikultura).
- Price ceiling: pinakamataas na presyong pwedeng ilagay sa produkto.
- Minimum wage: pinakamababang sweldo na dapat ibigay sa manggagawa (ayon sa RA 602).
- Ang DOLE ang nagpapatupad ng minimum wage law.
Key Terms & Definitions
- Pamilihan — lugar ng bilihan at bentahan ng produkto/serbisyo.
- Ganap na Kompetisyon — maraming producer at consumer, magkakatulad ang produkto.
- Monopolyo — iisa ang producer, walang substitute.
- Monopsonyo — iisa ang mamimili, marami ang producer.
- Oligopolyo — kakaunti ang producer, magkakatulad/magkaugnay ang produkto.
- Monopolistic Competition — maraming producer, similar pero hindi identical na produkto.
- Price Floor — pinakamababang presyo ng produkto/serbisyo.
- Price Ceiling — pinakamataas na presyo ng produkto/serbisyo.
- Minimum Wage — pinakamababang sweldo na dapat matanggap ng manggagawa.
Action Items / Next Steps
- Sagutan ang mga tanong sa gawain ukol sa larawan ng pamilihan.
- Basahin ang Republic Act 602 tungkol sa minimum wage.
- Pag-aralan ang halimbawa ng price floor at price ceiling sa sariling komunidad.