Kanser Tedavisindeki Son Gelişmeler

Dr. Atilla Uslu - İç Hastalıkları ve Hematoloji Uzmanı

Klasik Kemoterapi

• Klasik kemoterapi ilaçları:
  • Alkilleyici ilaçlar
  • Pürin analogları
  • Pirimidin analogları
  • Topoizomeraz inhibitörleri
• Temel problemler:
  • Kanser spesifik değiller, sağlıklı hücrelere de zarar verebilirler.
  • Yan etkiler.
  • Bazı kanser türlerinde sınırlı başarı.

Kanserin Ortaya Çıkışı

• Temel mekanizmalar:
  • Proto-onkogenlerin aktivasyonunda artış (örneğin, ras geni).
  • Kanserden koruyan genlerde fonksiyon bozukluğu (örneğin, p53, BRCA).
  • İmmün sistemin defekti, kanserli hücreleri fark edememesi.

İmmünoterapi ve CAR T Hücre Tedavisi

• İmmünoterapi: Bağışıklık sistemini modifiye eden tedaviler.
• CAR T Hücre Tedavisi:
  • Bağışıklık sistemini modifiye ederek kanserli hücrelerle savaşma.
  • En pahalı ve en kompleks tedavi.

CAR T Hücrelerinin İlk Kullanımı - Emily Whitehead

• Emily Whitehead:
  • 2010 yılında akut lenfoblastik lösemi tanısı aldı.
  • Kemoterapiye direnç gösterdi, kemik iliği nakli önerildi.
  • Pensilvanya Üniversitesi’nde Carl June ile tanıştı.
  • İlk CAR T hücre tedavisini alan hasta.
• Tedavi süreci:
  • Sitokin seviyelerinin yükselmesi (IL-6), tosilizumab ile tedavi.
  • Tamamen kanserden kurtuldu.

CAR T Hücrelerinin Yapısı ve Üretimi

• Yapısı:
  • Antikor yapıları, CD28 ve CD3-Z zinciri.
  • Kimerik antijen reseptör kompleksi (CAR).
• Üretim Süreci:
  • Hastanın T lenfositlerinin toplanması ve genetik olarak değiştirilmesi.
  • Retroviral veya lentiviral vektörler kullanılarak gen aktarımı.
  • Laboratuvarda çoğaltma ve hastaya geri verme.

Tedavi Başarısı ve Zorluklar

• Masraflar:
  • Tedavinin maliyeti: 350,000 - 530,000 dolar.
• Başarı oranları:
  • Hastaların %50’sinden fazlası tedaviye yanıt veriyor.
  • Bazı hastalarda tam remisyon, bazı hastalarda nüks.
• Kullanım Alanları:
  • Çoğunlukla hematolojik kanserler, nadiren solit tümörler.

Yeni Gelişmeler ve Farkındalık

• Başka Tedavi Yöntemleri:
  • Bispecific T-cell Engagers (BiTE): T hücreleri ve tümör hücrelerini yakınlaştıran yapılar.
  • Örnek: TEB Fus (metastatik üve melanom tedavisi).
• Önemi ve Gelecek:
  • İmmün sistemi güçlendirmek ve kanser hücrelerini hedef almak.
  • Klinik araştırmaların önemi ve hasta katılımının teşviki.

Sonuç

• Bağışıklık sistemi ve kanser mücadelesi:
  • İmmün denetim mekanizması.
  • CAR T hücreleri ve BiTE tedavileri, bağışıklık sistemiyle kanser mücadelesi.
• Gelecekteki umutlar:
  • Yeni tedavi yaklaşımlarının başarıyla uygulanması ve geliştirilmesi.
  • Türkiye’de immünoterapilerin yaygınlaşması ve erişilebilirliği.