Aparat ruchu: Szkielet
Plan wyk艂adu
- Rodzaje i budowa ko艣ci
- Szkielet osiowy i szkielet ko艅czyn
- Po艂膮czenia mi臋dzy ko艣膰mi
Wprowadzenie do szkieletu
- Szkielet jako bierna cz臋艣膰 aparatu ruchu
- Ko艣ci jako g艂贸wny element szkieletu
Rodzaje ko艣ci
- Ko艣ci d艂ugie: d艂u偶sze ni偶 szersze i grubsze; np. ko艣膰 udowa, obojczyk
- Ko艣ci kr贸tkie: d艂ugo艣膰, szeroko艣膰 i grubo艣膰 podobne; np. ko艣ci nadgarstka
- Ko艣ci p艂askie: wi臋ksza d艂ugo艣膰 i szeroko艣膰 ni偶 grubo艣膰; np. 艂opatka, mostek
- Ko艣ci r贸偶nokszta艂tne: np. strzemi膮czko, rzepka
- Trzeszczki: np. rzepka, powstaj膮 w wynik kostnienia 艣ci臋gien
Budowa ko艣ci d艂ugiej
- Trzon i nasady
- Tkanka kostna zbita i g膮bczasta
- Beleczki kostne zgodne z liniami napr臋偶enia
- Okostna
- Warstwa w艂贸knista i cambium
- Zawiera osteoblasty, umo偶liwiaj膮ce regeneracj臋
Od偶ywianie i struktura ko艣ci
- Kana艂 Haversa i kana艂y Volkmana: od偶ywianie ko艣ci
- Szpik kostny: czerwony (hemopoeza) i 偶贸艂ty (zamienia si臋 z czerwonego)
Szkielet osiowy
- Czaszka: ochrona m贸zgu i narz膮d贸w zmys艂贸w
- M贸zgoczaszka i trzewioczaszka
- Ko艣膰 gnykowa, niepo艂膮czona z innymi ko艣膰mi, ruchy krtani
- Kr臋gos艂up: o艣 i podpora cia艂a
- Kr臋gi szyjne, piersiowe, l臋d藕wiowe, krzy偶owe, guziczne
- Amortyzacja wstrz膮s贸w
- Klatka piersiowa: ochrona serca i p艂uc, przyczep mi臋艣ni oddechowych
Szkielet ko艅czyn
- Ko艅czyna g贸rna: ko艣膰 ramienna, 艂okciowa, promieniowa, nadgarstek
- Obr臋cz barkowa: obojczyk, 艂opatka
- Funkcje: chwyt, komunikacja
- Ko艅czyna dolna: ko艣膰 udowa, piszczelowa, strza艂kowa, st臋p
- Obr臋cz miedniczna
- Funkcje: lokomocja, unoszenie ci臋偶aru
Po艂膮czenia mi臋dzy ko艣膰mi
- Po艂膮czenia 艣cis艂e: wi臋zozrosty, chrz膮stkozrosty, ko艣ciozrosty
- Szwy czaszki, b艂ony mi臋dzykostne, kostnienia
- Stawy: ruchome po艂膮czenia ko艣ci
- G艂贸wka i panewka
- Torebka stawowa: b艂ona w艂贸knista, b艂ona maziowa
- Typy staw贸w: kulisty, elipsoidalny, siode艂kowaty, zawiasowy, obrotowy
Podsumowanie
- Szkielet jako wsparcie i ochrona
- Zaproszenie do dalszej nauki o uk艂adzie mi臋艣niowym
Zach臋ta do wsp贸艂pracy w ramach kursu e-learningowego na rzecz uzyskania tytu艂u laureata olimpiady biologicznej.